Ujarlerit

Nunat Aqqinik Aalajangiisartut 2019 – 3 (gl)

NAA – 29.11.19 (gl)

Imaqarniliaq

 

Nunat Aqqinik Aalajangiisartut

ataatsimiinnerat ulloq

Tallimanngorneq, novemberip 29-at 2019, nal. 10-12.

Namminersorlutik Oqartussat illorsuanni aappalaartumi,

Aningaasaqarnermut Naalakkersuisoqarfiup ataatsimiittarfiani

 

Maluginiagassaq:

Ataatsimiinneq Digitaliseringsstyrelsip ataatsimiittarfiani pisussaagaluartoq Aningaasaqarnermut Naalakkersuisoqarfiup ataatsimiittarfiani ingerlavoq. Qarasaasiatigut oqarasuaatikkullu ajutoornerit peqqutaallutik ataatsimiinneq nalunaaqutaq 11.00 aallartippoq peqataasussalli nalunaaqutaq 10.00 tamarmik piareeqqallutik. Taamaattumik avataaniit ataatsimiinnermi peqataanngitsoortut Niels Lorentzen aamma Johannes Rosing ataatsimiinnermusissapput peqataanngikkaluarlutik.

 

Peqataasut: Aviâja Rosing Jakobsen, Ono Fleischer, Eva Mätzler.

Allatsi: Arnaq B. Johansen

 

Oqaluuserineqartut makkuupput:

 

  1. Oqaluuserisassat akuerineqarnerat
  2. Kingullermik ataatsimiinnermi imaqarniliap akuerineqarnera
    1. Maajip 21-ani 2019-imi ataatsimiinnermit imaqarniliaq
  3. Siulittaasumit allattoqarfimmillu ilisimatitsissutit
    1. Maajimiit Novembarimut sulianik ilisimatitsineq
    2. Ukiuni tulliuttuni anguniagassat pillugit NAA suleqatigiissitaliaata ataatsimiinneranit ilisimatitsissutit
    3. Suleriusissaq (Forretningsorden)
    4. Aatsitassanut Aqutsisoqarfimmit saaffiginnissut M-86
    5. Aatsitassanut Aqutsisoqarfimmit saaffiginnissut M-87
    6. Aatsitassanut Aqutsisoqarfimmit saaffiginnissut M-100
    7. Aatsitassanut Aqutsisoqarfimmit saaffiginnissut M-101
    8. Aatsitassanut Aqutsisoqarfimmit saaffiginnissut M-106
    9. Aatsitassanut Aqutsisoqarfimmit saaffiginnissut M-107
    10. Aatsitassanut Aqutsisoqarfimmit saaffiginnissut M-109
    11. Aatsitassanut Aqutsisoqarfimmit saaffiginnissut M-238
    12. Aatsitassanut Aqutsisoqarfimmit saaffiginnissut M-239
    13. Aatsitassanut Aqutsisoqarfimmit saaffiginnissut M-240
    14. Aatsitassanut Aqutsisoqarfimmit saaffiginnissut M-99 aamma M-235
    15. Savaateqarfiit/uumasuuteqarfiit immikkut nalunaarsuiffimmi nalunaarsuuteqalerput
  4. Ilaasortat siunnersuutaasa suliarineqarnerat
    1. Naloraariaq (Nassuttooq)
    2. Kangersertuaq Gletsjer (Tunumi Kangerlussuarmi)
    3. Udsigten (Nuuk)
    4. Nedkørslen (Nuuk)
  5. Suliat aalajangiiffigisassat suliarineqarnerat
    1. Fallen American Veterans Foundationimit Tunumi Ikeq-mi Pikiitsip Kangerluani qaqqanik pingasunik atsiinissaq pillugu saaffiginnissut
    2. Beverley Thompsonimit Kujataani nunatat arfineq-pingasut atserneqarnissaat pillugu saaffiginnissut
  6. Suliat allat pillugit ilisimatitsissutit
    1. KANUKOKA-tut ittut allat suuppat?
  7. Eqqaasassat allat

Ilaliussaq 1: Nunat Aqqinik Aalajangiisartut suleriaasiat

Oqaluuserisassat/Dagsorden

1 Oqaluuserisassat akuerineqarnerat………………………………………………………………………………………. 4

2 Kingullermik ataatsimiinnermit imaqarniliap akuerineqarnera……………………………………………….. 4

2.a) Maajip 21-ani 2019-mi ataatsimiinnermit imaqarniliaq……………………………………………………… 4

3 Siulittaasumit allattoqarfimmillu ilisimatitsissutit…………………………………………………………………. 4

3.a) Maajimiit Novembarimut sulianik ilisimatitsineq……………………………………………………………… 4

3.b) Ukiuni tulliuttuni anguniagassat pillugit NAA suleqatigiissitaliaata ataatsimiinneranit ilisimatitsissutit…………………………………………………………………………………………………………………….. 5

3.c) Suleriusissaq (Forretningsorden)…………………………………………………………………………………….. 6

3.d) Aatsitassanut Aqutsisoqarfimmit saaffiginnissut M-86………………………………………………………. 6

3.e) Aatsitassanut Aqutsisoqarfimmit saaffiginnissut M-87………………………………………………………. 7

3.f) Aatsitassanut Aqutsisoqarfimmit saaffiginnissut M-100……………………………………………………… 7

3.g) Aatsitassanut Aqutsisoqarfimmit saaffiginnissut M-101…………………………………………………….. 7

3.h) Aatsitassanut Aqutsisoqarfimmit saaffiginnissut M-106…………………………………………………….. 7

3.i) Aatsitassanut Aqutsisoqarfimmit saaffiginnissut M-107……………………………………………………… 8

3.j) Aatsitassanut Aqutsisoqarfimmit saaffiginnissut M-109……………………………………………………… 8

3.k) Aatsitassanut Aqutsisoqarfimmit saaffiginnissut M-238…………………………………………………….. 8

3.l) Aatsitassanut Aqutsisoqarfimmit saaffiginnissut M-239……………………………………………………… 8

3.m) Aatsitassanut Aqutsisoqarfimmit saaffiginnissut M-240……………………………………………………. 8

3.n) Aatsitassanut Aqutsisoqarfimmit saaffiginnissut M-99 aamma M-235………………………………… 9

3.o) Savaateqarfiit/uumasuuteqarfiit immikkut nalunaarsuutitaarnerat pillugu ilisimatitsissut………. 9

4 Ilaasortat siunnersuutaasa suliarineqarnerat………………………………………………………………………… 10

4.a) Naloraariaq (Nassuttooq)……………………………………………………………………………………………… 10

4.b) Kangersertuaq Gletsjer (Tunumi Kangerlussuarmi)…………………………………………………………. 11

4.c) Udsigten aamma Nedkørslen (Nuuk)……………………………………………………………………………… 11

5 Suliat aalajangiiffigisassat suliarineqarnerat……………………………………………………………………….. 13

5.a) Fallen Marican Veterans Foundationimit Tunumi Ikermi (Ikeq) Pikiitsip Kangerluani (Pikiitsip Kangerlua) qaqqanik pingasunik atsiinissaq pillugu saaffiginnissut…………………………………………. 13

5.b) Kujataani nunatat arfineq-pingasut atserneqarnissaat pillugu saaffiginnissut………………………. 13

5.c) Nunat aqqinik atortussanngortitsinermi toqqammaviit nutarternerinut siunnersuutit……………. 14

5.d) Allatsip nunanik atsiiniarlutik saaffiginnittunut itigartitsisinnaatitaalernissaanut akuersinissamut siunnersuut……………………………………………………………………………………………………………………….. 14

6 Suliat allat pillugit ilisimatitsissutit……………………………………………………………………………………. 15

6.a) KANUKOKA-tut ittut allat suuppat?…………………………………………………………………………….. 15

7 Tamalaat………………………………………………………………………………………………………………………… 15

 

1. Oqaluuserisassat akuerineqarnerat

Oqaluuserisassat akuerineqarput taamaattorli ataatsimiinneq akunnermik ataatsimik kingusinaarluni aallartimmat pingaarnersiuineq ingerlanneqassasoq siunniunneqarpoq. Allattoqarfimmit nassuiaatigineqarpoq ilisimatitsissutit imaqarniliami sukumiinerusumik nassuiaateqarfigineqarumaartut.

2. Kingullermik ataatsimiinnermit imaqarniliap akuerineqarnera

2.a) Maajip 21-ani 2019-mi ataatsimiinnermit imaqarniliaq

Kingullermi ataatsimiinnermit imaqarniliaq akuerineqarpoq.

3. Siulittaasumit allattoqarfimmillu ilisimatitsissutit

3.a) Maajimiit Novembarimut sulianik ilisimatitsineq

Allattoqarfimmit Nunat Aqqinik Aalajangiisartut qaammat septemberi ingerlasoq qaammatini kingullerni suliat suunerit sumullu killinneri pillugit ilisimatinneqarput.

Ilisimatitsinermi suut eqqartorneqarsimanersut kiisalu ataatsimiinnermi ima saqqummiunneqarput:

Grundataprogramimut ikaarsaarnerup aallartinnerata kingunerissavaa digitaliusumik suliaqarnermi paasissutissat suleriutsillu aaqqissuuteqqinneri. Nunat aqqinik katersaateqarfiup MapInfomiikkunnaarluni ArcGIS atorlugu ingerlatsivinngornissaa siunertaavoq. Nunat aqqinik katersaateqarfik Grunddataprogrammimiilereerpoq kisiannili suli allattoqarfimmit iserfigineqarsinnaanngilaq. Grunddataprogram tassaavoq Namminersorlutik Oqartussat iluanni suliaqarfik qitiusoq. Tassani assigiinngitsut pingasut grunddatatut isigineqartut suliaqarfiusussaapput tassaasut:

    • Inuit pillugit paasissutissat
    • Najukkat allattorsimaffiat
    • Nunat aqqi

Nunat aqqinik suliaqarfiup Grunddataprogrammimut ikaarsaarnerani allattoqarfiup qanimut suleqatai tassaapput Styrelsen for Dataforsyning og Effektivisering (Qallunaat Nunaanneersut), Nuna tamakkerlugu pilersaarusiornermik aqutsisoqarfik (Landsplansafdelingen) Aningaasaqarnermut Naalakkersuisoqarfiup ataani inissisimasut kiisalu Qallunaat Nunaanni siunnersuisarfik COWI. Kingusinnerusukkut Geodatastyrelsen (Qallunaat Nunaanneersut) allattoqarfimmit kissaatigineqarnikuuvoq ilanngutissasut. Tamanna piviusunngornikuuvoq.

Grunddataprogrammimut ikaarsaarnermi aaqqissuusseqqinnermi suliat tassaapput:

    • Ikaarsaarneq aamma Nunat Aqqinik Aalaajangiisartut ukiuni tulliuttuni anguniagassaat (2018-2021) allattoqarfimmit katitillugit suliat ingerlanneqarput.
    • Aaqqissuusseqqinnermi datavask ingerlanneqarpoq. Tassani nunat aqqinik katersaateqarfimmi aaqqitassanik ujaasineq misissuinertalik pereerpoq.
    • Datavaskip kinguneranik nunat aqqisa suussusaannut allattorsimaffik nutarterlugu allattoqarfimmit suliarineqarpoq naammassinissaalu piffissami qaninnermi pissasoq ilisimatitsissutigineqarluni.

3.b) Ukiuni tulliuttuni anguniagassat pillugit NAA suleqatigiissitaliaata ataatsimiinneranit ilisimatitsissutit

Nunat Aqqinik Aalajangiisartut ukiuni tulliuttuni anguniagassat pillugit suleqatigiissitaliaanni ilaasortat ataatsimiipput ulloq 21.november 2019. Ataatsimiinnermi eqqartorneqartut allattoqarfimmit ima saqqummiunneqarput:

Asseq 1.

Asseq 1.

Asseq 1-mi takuneqarsinnaasoq malillugu nunat aqqinik suliaqarneq piorsarsimassuseq/kultur-ip iluaniippoq, taamaammat nutarterineq aaqqissuusseqqinnerlu (3.a-mi taaneqartut) ingerlanneqarnerani siunertaavoq teknik kiisalu suliffeqarfiit/virksomheder suleqatiginerulernissaat. Tassani siunertaavoq suliffeqarfiit akimorlugit qanimut kiisalu system malillugu ataqatigiinnerulernissaq suleqatigiinnerulernissarlu.

Ataatsimiinnermi allattoqarfimmi suut pigineqarnersut, killiffissiuineq, takorluukkat, takorluukkat angunissaannut pilersaarusiat, allattoqarfimmit saqqummiunneqarput.

MapInfomit Grunddataprogrammimut ikaarsaarnermi aaqqissuusseqqinnerup maannakkumut suliat sumut killinneri eqqaaneqarput tassaasut: datavask, systematiskimik ingerlanerulernissaq, nunat aqqisa suussusiisa allattorsimaffiata (genstandsbetegnelsenik aamma taaneqartartut maannamiilli kategoritut taaneqartartut) naalisaataajunnaarnissaat nassuiaatitaqalernissaannullu suliat naammassilersut, kiisalu persondatalov eqqunniarneri saqqummiunneqarput.

Nunat aqqinik atortussanngortitsinermi tunngaviit nutarterneqassasut ukiuni tulliuttuni anguniagassanngorlugit allattoqarfimmut suliakkiutigineqarput, tusarniaasalernissat assigiinngitsut marluk kiisalu tusagassiuutinik atuinerulernissaq siunertanut anguniagassanut ilanngunneqarput.

3.c) Suleriusissaq (Forretningsorden)

Allattoarfimmit suleriusiusimasoq 2016-meersoq maannakkullu atorneqalertussap assigiinngissutai saqqummiunneqarput.

2016-mi suleriusissatut aalajangiussami 2019-milu suleriusissap assigiinngissutai ima isikkoqarput:

2016-meersup toqqammavigaa Namminersornerullutik Oqartussat nalunaarutaat nr. 22, 15.maj 1990-imeersoq Kalaallit Nunaanni nunat aqqinut aalajangiisartut pillugit atorneqarpoq, siulittaasoq qinersinikkut toqqarneqassasoq allassimavoq, oqaluuserisassat Nunat Aqqinik Aalajangiisartut sinniisoqarput, siulittaasoq kisimi ataatsimiinnerni aqutsisinnaavoq, inuit allat taasisinnaanatik peqataasinnaapput kiisalu NAA ataatsimiititaliorsinnallutik.

2019-meersup toqqammavigaa Nunat Aqqinik Aalajangiisartut pillugit Inatsisartut inatsisaat nr. 4, 1.juni 2017-imeersoq. Qinersinermi siulittaasoq aamma siulittaasup tullia qinerneqassapput, oqaluuserisassat arfineq-pingasuupput, ilassutaallutik uku: 7. tulliani ataatsimiinnissamik ulluliineq aamma 8. tamalaat, Nunat Aqqinik Aalajangiisartut sinniiseqanngillat, ataatsimiinnerni siulittaasoq pisinnaanngippat siulittaasup tullia aqutsissaaq, ataatsimiinnerni inuit allat kiisalu allattoqarfimmi pisortaq taasisinnanatik peqataasinnaapput, NAA ataatsimiititaliorsinnaanerat allaqqanngilaq, kiisalu ataatsimiinnernit imaqarniliat NAA-nit atsiorneqartassallutik.

NAA-nit allattoqarfimmiut suliakkiut: suleriusissamut ataatsimiititaliorsinnaaneq ilanngunneqassaaq.

3.d) Aatsitassanut Aqutsisoqarfimmit saaffiginnissut M-86

Saaffiginnissut 14.maj Oqaasileriffimmut nassiunneqarpoq.

Nunatta avannaani Nuussuarmi misissuinissaq pillugu misissuiffissap taaguuserneqarnissaa tusarniaassutigineqarpoq.

Allattoqarfimmit taaguuserneqarpoq ima: Talorsuit.

3.e) Aatsitassanut Aqutsisoqarfimmit saaffiginnissut M-87

Saaffiginnissut 13.maj Oqaasileriffimmut nassiunneqarpoq.

Nunatta avannaani Upernavik Kujalliup kujataani misissuiffissatut qinnutigineqartup taaguuserneqarnissaa tusarniaassutigineqarpoq.

Allattoqarfimmit taaguuserneqarpoq ima: Nerutusoq.

3.f) Aatsitassanut Aqutsisoqarfimmit saaffiginnissut M-100

Saaffiginnissut 20.juni Oqaasileriffimmut nassiunneqarpoq.

Qeqertarsuarmi nunaminertat pingasut misissuiffissatut qinnutigineqartut taaguusernissaat tusarniaassutigineqarput.

Allattoqarfimmit ima taaguuserneqarput: Kingittuuaq, Kingittuusaq Avannarleq, Kingittuusaq Qiterleq, Kingittuusaq Kujalleq.

3.g) Aatsitassanut Aqutsisoqarfimmit saaffiginnissut M-101

Saaffiginnissut 8.juli Oqaasileriffimmut nassiunneqarpoq.

Nunatta Kujataani nunaminertat sisamat misissuiffissatut qinnutigineqartut taaguuserneqarnissaat tusarniaassutigineqarpoq.

Allattoqarfimmit ima taaguuserneqarput:

Immikkoortoq 1: Itillersuaq Avannarleq (Itillersuaq Nord)

Immikkoortoq 2: Itillersuaq Qiterleq (Itillersuaq Midte)

Immikkoortoq 3: Itillersuaq Kujalleq (Itillersuaq Syd)

Immikkoortoq 4: Itillersuaq

Immikkoortoq 5: Itillersuaq Killeq (Itillersuaq Vest)

3.h) Aatsitassanut Aqutsisoqarfimmit saaffiginnissut M-106

Saaffiginnissut 3.oktober Oqaasileriffimmut nassiunneqarpoq.

Qeqertarsuarmi nunaminertaq misissuiffissatut qinnutigineqarsimasup taaguuserneqarnissaa tusarniaassutigineqarpoq.

Allattoqarfimmit ima taaguuserneqarpoq: Kuussuaq

3.i) Aatsitassanut Aqutsisoqarfimmit saaffiginnissut M-107

Saaffiginnissut 3.oktober Oqaasileriffimmut nassiunneqarpoq.

Qeqertarsuarmi nunaminertaq misissuiffissatut qinnutigineqarsimasup taaguuserneqarnissaa tusarniaassutigineqarpoq.

Allattoqarfimmit ima taaguuserneqarpoq: Kangersuumut Itinnera

3.j) Aatsitassanut Aqutsisoqarfimmit saaffiginnissut M-109

Saaffiginnissut 3.oktober Oqaasileriffimmut nassiunneqarpoq.

Qeqertarsuarmi nunaminertaq misissuiffissatut qinnutigineqarsimasup taaguuserneqarnissaa tusarniaassutigineqarpoq.

Allattoqarfimmit ima taaguuserneqarpoq: Allaagissat

3.k) Aatsitassanut Aqutsisoqarfimmit saaffiginnissut M-238

Saaffiginnissut 29.oktober Oqaasileriffimmut nassiunneqarpoq.

Nunatta avannaani nunaqarfiup Ukkusissat ungasinngisaani nunaminertaq misissuiffissatut qinnutigineqarsimasup taaguuserneqarnissaa tusarniaaffigineqarpoq.

Allattoqarfimmit ima taaguuserneqarpoq: Akuliarusikassak

3.l) Aatsitassanut Aqutsisoqarfimmit saaffiginnissut M-239

Saaffiginnissut 11.november Oqaasileriffimmut nassiunneqarpoq.

Kujataani nunaminertat pingasut misissuiffissatut qinnutigineqarsimasut taaguuserneqarnissaat tusarniaavigineqarpoq.

Allattoqarfimmit ima taaguuserneqarput:

Arsummut ungasinngitsoq: Akuliarutsip Timilersui

Narsarsuarmut ungasinngitsoq: Narsaviarsuasiit

Narsamut ungasinngitsoq: Naajat

3.m) Aatsitassanut Aqutsisoqarfimmit saaffiginnissut M-240

Saaffiginnissut 12.november Oqaasileriffimmut nassiunneqarpoq.

Kujataani nunaminertat marluk misissuiffissatut qinnutigineqarsimasut taaguuserneqarnissaat tusarniaavigineqarput.

Allattoqarfimmit ima taaguuserneqarput:

Iluilimmut ungasinngitsoq: Qasinngortoq

Kangerlussuatsiamut ungasinngitsoq: Kangerlussuatsiaq

3.n) Aatsitassanut Aqutsisoqarfimmit saaffiginnissut M-99 aamma M-235

Saaffiginnissut 15.oktober Oqaasileriffimmut nassiunneqarpoq.

Kujataani nunap isuani nunaminertat annertuut misissuiffissatut qinnutigineqarsimasut taaguuserneqarnissaat tusarniaassutigineqarput.

Allattoqarfimmit ima taaguuserneqarput:

M-99: Tuilissuaq

M-235: Sammisoq

3.o) Savaateqarfiit/uumasuuteqarfiit immikkut nalunaarsuutitaarnerat pillugu ilisimatitsissut

Ataatsimiinnermi kingullermi maajip 20-ani ingerlanneqartumi NAA allattoqarfimmit siunnersorneqarnertik malillugu Oqaasiliortunut allakkiornissartik siunniuppaat. Allakkiami savaateqarfiit immikkut nalunaarsuutitaarnissaat pillugu Oqaasiliortunut akuerisassanngortitsinissaq siunertaagaluarpoq.

Allattoqarfimmit allakkiornissaq unitsinneqarpoq Oqaasileriffiup pisortaata ima nassuiaateqarnera malillugu:

Oqaasileriffimmi aqutseriaaseq maanna allatut isikkoqarpoq taamaattumik allakkiornissaq pisariaqanngilaq, pissutigalugu ulaani aaqqiinerit savaateqarfiit illoqarfiit nunaqarfiillu assigalugit immikkut ilisarnaatitaarnissaat allaffissornikkut aaqqiinerummat.

Allattoqarfimmit siulittaasoq ilisimatinneqarnikuuvoq taamaattumillu ataatsimiinnerup tullissaani (matumani ataatsimiinnermi) NAA-ni ilaasortat ilisimatinneqarumaartut allattoqarfimmit isumagineqartussanngorlugu isumaqatigiittoqarluni.

Savaateqarfiit maanna nunap aqqisa suussusaannut nalunaarsuiffimmi 2014-mi aamma 2015-mi NAA-nit Oqaasiliortunillu akuerineqartuni ima nalunaarsuuteqarput: BYGDA. Taanna ima nassuiaatitaqarpoq: ”Bygd anden (Fåreholdersted o.l.), Nunaqarfik alla (savaateqarfik assingusorluunniit)”.

Nunat aqqisa allattorsimaffianni BYGDA-mik allaqqasut 60-iupput taakkuli tamarmik savaateqarfiunngillat, ilai nunaqarfiit inuerunnerupput ilai ukiisarfiusimasut. Savaateqarfiit immikkut nalunaarsuutitaarnissaannut naalisaat AVLST tassaasoq ”avlested” atortussanngorlugu siulittaasumit allattoqarfimmiillu isumaqatigiissutigineqaraluarpoq. Taakkuninnga aaqqiinerup ilaatut nunaqarfiit iluini immikkoortortat nutaamik naalisaatitaartinneqaraluarput imaattumik: BYGDD isumaqartillugu ”bygddel”. Taanna BYDEL assigalugu suliaqarnermi atortussanngoraluarpoq.

Qulaani taaneqartut maanna allaffissornikkut aaqqissuusseqqinneq kiisalu Grunddataprogrammimut ikaarsaarnermi maanna suliarineqartut pillugit suliat allattoqarfimmi unitsinneqarput nunat aqqisa suussusaannut nalunaarsuutip allatut isikkoqalernissaanut qaavatigut marloqiusamik suliaqarnissaq pinaveersaartinniarlugu.

4. Ilaasortat siunnersuutaasa suliarineqarnerat

4.a) Naloraariaq (Nassuttooq)

Ataatsimiinnermi 20.maj ingerlanneqartumi (oqaluuserisani 4a2) Tasersuattaaq-p sumiiffia nuunneqarpoq akuerineqarlunilu. Nunat aqqinik ilisimasallit malillugit Angutinnguaq Olsen (AO) kiisalu 1980-mi raatiumi immiussaq malillugu Nassuttuumi aavartartuusimasoq peerutereersoq Jørgen Inûsugtoĸ (JI) nassuiaasuupput.

Tasersuattaaq maanna sumiiffianut nuunneqarmat taseq marlunnik ateqalerpoq: Tasersuattaaq aamma Naloraariaq. Taamani ataatsimiinnermi NAA Naloraariaq misissugassanngortippaat.

Misissuineq ima isikkoqarpoq:

AO: Naloraariaq tusarsimanngilaa aamma naluaa sooq taama ateqartinneqarnersoq naloraarfigineqarsinnaanera takorlooruminaatsippaa taseq angimmat sanimut sillajaarluni itisorpaseqalunilu. JI malillugu imaassinnaavoq tuttut nalutsinneqartarsimasut.

Aavartartoq RT[1] ima nassuiaavoq: Naloraariaq tusarsimavaa nalulluguli sooq taama ateqartinneqarnersoq. Assinik marlunnik allattoqarfimmit nassinneqarpoq attaveqaatinilli ajornartoornikkut assit takunngilai.

Attumi Sullissivik: JN[2] attaviginngilaat angalanera pissutigalugu.

Aavartartoq EI[3] ima nassuiaavoq: Naloraariaq Seersinnillip (Seersinnilik) timaatungaaniippoq.

EI-p nassuiaanera naapertorlugu Naloraariaq MapInfo malillugu Ikorfiit Tasianniippoq (Ikorfiit Tasiat).

NAA-nit Naloraariaq misissugassanngorteqqinneqarpoq, tassani qulakkeerneqassaaq sumiiffia.

4.b) Kangersertuaq Gletsjer (Tunumi Kangerlussuarmi)

20.maj ataatsimiinnermi qallunaatut oqaaseq ”gletsjer” tunumiusut qanoq taaneqartarneranik misissuineq ima isikkulik allattoqarfimmit saqqummiunneqarpoq:

”Gletsjer” tunumiusut assigiinngitsunik taaguuteqarpoq:

    • Maniitsilertarpi (ilulissanik maniitsunik piiaasartoq)
    • Apuseeq (sermersuaq)
    • Kattilertarpia (uukkaavik, kassuit)

Matumani ataatsimiinnermut misissugassanngortitaq:

    • Kangersertuup qinnguani uukkaaviit ilulissanik qanoq angitigisunik qanorlu ittunik uukkaatitsisarnersut.

Misissuineq ima inerneqarpoq:

NM[4] paasisitsinera naapertorlugu uukkaasut maniitsuupput, taamaattumik Maniitsilertarpi ajunnginnerussaaq.

Allattoqarfimmit NAA qanoq ateqartitsilissanersut siunnersuutit assigiinngitsut taaneqarput:

Kangersertuup Maniitsilertarpia, Kangersertuarmi Maniitsilertarpi,

NAA-nit misissugassanngortitaq:

NM attavigineqassaaq Kangersertuaq Gletsjerimut tulluartumik taaseqqullugu.

4.c) Udsigten aamma Nedkørslen (Nuuk)

20.maj ataatsimiinnermi NAA allattoqarfimmut suliakkiipput inuit amerlanerit attavigineqassasut.

Misissuineq ima inerneqarpoq:

MG:

Nedkørslen: Itilliannguit ammukariaa, Itilliannguamut ammukariaa

Udsigten: Ukkusissap avannamut isua

JP:

Nedkørslen: Aqqitsup qaava?

Udsigten: Sivinganinnguaq?

AN:

Nedkørslen: siunnersuutissaqanngilaq

Udsigten: Ukkusissat kangilliat

JB:

Nedkørslen: Itillinnguamut Ammukariaa

Udsigten: Isikkivik, qangali taamak taagorneqartartoq ilisimavaa, suna tamarmi Kangerluarsunnguamut allaat nuisarami

Allagaatinik katersivik:

Nedkørslen: soqanngilaq

Udsigten: soqanngilaq

HSA:

Nedkørslen: Itillinnguami Majoriaq

Udsigten: Kangerluarsunnguamut Isikkivik

Kinaassutsiminik isertuussisoq:

Nedkørslen: Nedkørsleni

Udsigten: Isikkivik

TNT Nuuk:

Nedkørslen: soqanngilaq

Udsigten: Isikkivik

NAA ima aalajangerput qulaani taagorneqartut kalaallisut ateqalissasut:

Nedskørslen: Ammukariaq

Udsigten: Isikkivik

Tunngavilersuutit: Naatsumik taajuminartumik ateqarnissaat pingaaruteqarmat.

5. Suliat aalajangiiffigisassat suliarineqarnerat

5.a) Fallen Marican Veterans Foundationimit Tunumi Ikermi (Ikeq) Pikiitsip Kangerluani (Pikiitsip Kangerlua) qaqqanik pingasunik atsiinissaq pillugu saaffiginnissut

Fallen American Veterans Foundationimit LS[5] saaffiginnissutaata imaraa qaqqat sermersuarmiit nuinikut nunatat Pikiitsip Kangerluani Ikermiittumi pingasut ima ateqalernissaat siunnersuutigalugit:

    • Bottoms Ridge
    • Pritchard’s Peak
    • Howarth Hill

Sumiinneri pillugit takussutissaq allattoqarfimmit pigineqarpoq.

LS siunnersuuteqarnermini atuagaq Frozen in Time Mitchell Zuckoffimit atuakkiarineqartoq 2013-mi saqqummersoq allattoqarfimmut kiisalu NAA-nut arfinilinngorlugit nassiuppai.

Allattoqarfimmit nunatat pineqartut pillugit misissuinermi inuit pingasut attavigineqarput (NM, SG, MH). Misissuinermi ateqartinneqanngitsut paasinarsivoq aamma nassuiaatigineqarmat ukiuni kingullerni aatsaat nunatat taakku nuisimanerat pillugu. MH Pikiullini inuusimavoq tamannalu angalaffigiuartarsimallugu. Qatanngunni BH aamma taavaa, taannaavoq nunat aqqinik nalunaarsuinermi 2011-mi allattoqarfimmit suleqatigineqarsimasoq.

NAA-nit atissatut siunnersuutigineqartut itigartitsissutigineqarput. Toqqammavilersuutit uku tunngavigalugit:

Kalaallit Nunaanni inatsisit malillugit kalaallisut oqaatsit illersugaallutillu salliunneqartussaapput.

5.b) Kujataani nunatat arfineq-pingasut atserneqarnissaat pillugu saaffiginnissut

Tuluit Nunaannit BT[6] saaffiginnippoq nunatat arfineq-pingasut atserneqarnissaat kissaatigalugu.

Atsiinissamut nammineerluni atissanik kissaateqanngilaq, taamaattorli allattoqarfimmit misissuineq malillugu nunatat pineqartut ateqartinneqanngillat tikinneqarnerlu ajorlutik.

NAA aalajangerput nunatat pineqartut ateqartinneqarnissaat maannakkut pisariaqanngitsoq atorneqarneq ajormata tikinneqassanatillu.

NAA allattoqarfimmit siunnersorneqarnertik malillugu allattoqarfimmut suliakkiipput nunatat Sermersuup aakkiartornerani nuiorartut pillugit periusissamik suleriusissamillu toqqammavilersukkanik suliaqartoqassasoq.

5.c)  Nunat aqqinik atortussanngortitsinermi toqqammaviit nutarternerinut siunnersuutit

Nunat Aqqinik Aalajangiisartut ukiuni tulliuttuni anguniagassat pillugit suleqatigiissitaliaat ataatsimiinnerminni siunnersuusiornikuupput nunat aqqinik atortussanngortitsinermi toqqammaviit nutarterneqassasut.

Siornatigut toqqammavik allattoqarfimmit assilillugu pigineqarpoq.

Allattoqarfimmit siunnersuutigineqartoq ima isikkulik NAA-nit akuersissutigineqarpoq:

Nunat aqqinik atortussanngortitsinermi tunngavissat

Aqqit kalaallisut qangali aterititat akuerineqassapput

Nunat aqqi kinguaariinni nutaanik taarserneqarsimagaangata tamanit atorneqalersimaneri tunngavigalugit atortussanngortinneqartassapput

Inuit suli inuusut immikkut pissutissaqarluni aatsaat atsiunneqarsinnaapput

Nunat aqqi kommuneqarfiit iluini atugaasut aalajangiinissami tunngaviussapput

Atsiinermi sumiorpaluutinut tunngasuni Oqaasiliortut aalajangigaat malinneqassapput

Atissatut siunnersuutit uku tunngavigalugit akuerineqarsinnaanngillat

Sumiissusia erseqqissumik nalunaarsimanngippat

Kalaallit Nunaannut attuumassuteqanngippata. Taamaattoq piumasaqaatit naammassineqarpata akuerineqarsinnaassapput

Atissatut siunnersuutit kalaallisuujunngitsut tunngaveqarluarpata aatsaat atsiunneqartassapput

Suliffeqarfiit immikkut pissutissaqarluni aatsaat atsiunneqarsinnaapput

5.d) Allatsip nunanik atsiiniarlutik saaffiginnittunut itigartitsisinnaatitaalernissaanut akuersinissamut siunnersuut

Qulaani (5c-mi) taaneqartut naapertorlugit allattoqarfimmit NAA siunnersorneqarput allatsip  kalaallisut oqaatsit atornagit atissatut siunnersuutigineqartut pillugit toqqaannartumik NAA-nut aalajangigassanngortitseqqaarani itigartitsisinnaalernissaa NAA-nit akuerineqassasoq. Tamanna NAA akuerivaat.

Allatsip itigartitsisinnaanissaanut tunngavissai qulaani ima allassimasumi takuneqarsinnaapput: ”Atissatut siunnersuutit uku tunngavigalugit akuerineqarsinnaanngillat”.

6. Suliat allat pillugit ilisimatitsissutit

6.a) KANUKOKA-tut ittut allat suuppat?

Ataatsimiinnerni siuliini NAA-nit apeqqutigineqarpoq KANUKOKAtut ittut allat suunersut. Allattoqarfimmit qullersaqarfik attavigineqarnikuuvoq. Qullersaqarfimmit paasissutissiineq ima isikkoqarpoq:

KANUKOKA-tut ittumik allamik soqanngilaq, taamaattumik inatsimmi allannguut taamatut isikkoqarpoq: Ilaasortassap pineqartup toqqarneqarnissaa kommunit nammineq ataqatigiissassavaat. Kommunit ataatsimoorlutik inassuteqarnissaq isumaqatigiissutigisinnaanngippassuk kommunit toqqarneqarsinnaasutut inassutigisaasa akornanni Naalakkersuisut namminneq toqqaassapput.

NAA-mi suliat pillugit innersuuteqarsimasunut paasititsisarnissamik inatsit aalajangersagaqanngilaq piumasaqaateqaranilu.

7. Tamalaat

Ataatsimiigiaqqusinermi oqaluuserisassat qulequtaat kisimik nassiunneqartassasut siunniunneqarpoq.

 

Siulittaasoq

Aviâja Rosing Jakobsen

atsiorneq

 

 

 

 

 

[1]Allattoqarfimmit kinaasoq ilisimaneqarpoq.

[2]Allattoqarfimmit kinaasoq ilisimaneqarpoq.

[3]Allattoqarfimmit kinaasoq ilisimaneqarpoq.

[4]Allattoqarfimmit kinaasoq ilisimaneqarpoq.

[5]Allattoqarfimmit kinaasoq ilisimaneqarpoq.

[6]Allattoqarfimmit kinaasoq ilisimaneqarpoq.